Giải pháp nào để huy động vốn cho Điện Gió Việt Nam

– Ngày 11/6, tại Hà Nội, Hiệp hội điện gió toàn cầu (GWEC) đã tổ chức Hội thảo thúc đẩy huy động tài chính cho dự án điện gió tại Việt Nam với sự tham dự của một số bộ ngành, địa phương, tổ chức quốc tế, ngân hàng và đông đảo doanh nghiệp ngành năng lượng.

Khó huy động vốn trong nước

Phát triển điện gió đang là xu hướng của các nước trên thế giới, nhất là những nước phát triển như Việt Nam nhằm giảm những tác động từ những nguồn điện hóa thạch, đáp ứng nhu cầu điện năng cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững, phù hợp với các cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường.

Bà Liming Qiao – Giám đốc KV châu Á GWEC cho biết, hội thảo sẽ cập nhật xu thế toàn cầu và triển vọng của hoạt động cung cấp vốn cho các dự án điện gió; phân tích tiềm năng và thực trạng cũng như những khó khăn của ngành điện gió trên thế giới và tại Việt Nam. Đồng thời chia sẻ các kinh nghiệm về phát triển điện gió và cung cấp các giải pháp tìm nguồn vốn đầu tư cho lĩnh vực này.

Theo ông Ashish Sethia – Giám đốc phân tích và cố vấn khu vực châu Á Thái Bình Dương Tập đoàn tài chính năng lượng mới Bloomberg, điện năng lượng tái tạo nói chung, điện gió nói riêng đã có bước phát triển vượt bậc về công nghệ và đang trong thời kỳ tăng trưởng mạnh. Nếu như trước đây phải mất 20 năm mới phát triển được 1 MW điện gió thì hiện nay chỉ khoảng 5 năm. Điều này sẽ giúp chi phí phát triển điện gió, điện mặt trời ngày càng giảm, có thể cạnh tranh được với các nguồn năng lượng sơ cấp khác như khí, than. Tương lai chi phí đầu tư cho điện năng lượng tái tạo có thể còn giảm nữa.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, thách thức lớn nhất hiện nay chính là việc thu hút đầu tư và huy động vốn cho các dự án phát triển điện gió. Để làm được điều này, cần sự chung tay của các nhà đầu tư và hệ thống các ngân hàng. Tuy nhiên, nhiều ngân hàng trong nước vẫn chưa mặn mà với điện gió, vì e ngại giá điện gió ở Việt Nam vẫn ở mức thấp và những rủi ro có thể xảy đến còn cao.

Vấn đề nằm ở chỗ, chúng ta chưa làm cho các nhà đầu tư hiểu được sự ổn định của công nghệ điện gió. Với hàng loạt công nghệ mới, hiện nay các công nghệ về điện gió, điện năng lượng mặt trời đã có những bước tiến đáng kể: Hiện đại, an toàn và quan trọng nhất là giá thành rẻ.

Với tốc độ tăng trưởng cao và sự ưu việt, nguồn vốn đầu tư cho điện năng lượng tái tạo lúc nào cũng sẵn sàng khoảng 60 tỷ USD riêng khu vực châu Á (trừ Trung Quốc).

Theo các chuyên gia, Việt Nam có tiềm năng về gió rất lớn nhất là từ Ninh Thuận trở vào khu vực phía Nam. Chính phủ cũng đặt ra nhiều tham vọng nâng công suất điện gió đến năm 2020 là 800 MW, khoảng 2.000 MW vào năm 2025 và khoảng 6.000 MW vào năm 2030. Điện năng sản xuất từ nguồn điện gió chiếm tỷ trọng khoảng 0,8% vào năm 2020, khoảng 1% vào năm 2025 và khoảng 2,1% vào năm 2030.

Trên cơ sở này, Chính phủ cũng đã đưa ra nhiều cơ chế ưu đãi hấp dẫn để khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực điện gió (Quyết định số 39/2018/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 37/2011/QĐ-TTg ngày 29/6/2011 về cơ chế hỗ trợ phát triển các dự án điện gió tại Việt Nam).

Về cơ chế giá, đối với các dự án điện gió trong đất liền, giá mua điện tại điểm giao nhận điện là 1.928 đồng/kWh (tương đương 8,5 Uscents/kWh); dự án điện gió trên biển là 2.223 đồng/kWh (tương đương 9,8 Uscents/kWh) chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng là khá hấp dẫn.

Mặc dù vậy nhưng theo thống kê gần đây của Tập đoàn Điện lực Việt Nam cho thấy, tính đến hết 31/5/2019, 7 nhà máy điện gió đã được đưa vào vận hành với tổng công suất lắp đặt là 331 MW và các nhà máy điện gió đã phát trong tháng 5 là 14,5 triệu kWh.
Ngoài những khó khăn trong phát triển điện gió như hạ tầng lưới điện, một số yếu tố kỹ thuật, sự phụ thuộc vào thời tiết…thì vấn đề tài chính luôn là mối quan tâm của doanh nghiệp.

Để phát triển điện gió tại Việt Nam, các chuyên gia cho rằng cần có sự ổn định về chính sách thu hút đầu tư, nghiên cứu phát triển công nghệ, đặc biệt là sự vào cuộc của các định chế tài chính trong nước và quốc tế.

Cần xây dựng hành lang pháp lý an toàn để thu hút đầu tư quốc tế

Theo Báo cáo tại hội thảo, tính đến cuối năm 2018, tổng công suất lắp đặt điện gió tại Việt Nam đạt khoảng 228 MW. Đây là một con số còn rất nhỏ so với các thị trường phát triển khác trên thế giới.

Theo ông Benoit Nguyen, Trưởng bộ phận Cố vấn năng lượng tái tạo, Công ty năng lượng DNV GL, chỉ tiêu của Chính phủ Việt Nam đặt ra tham vọng đến năm 2020 sẽ đạt 800 MW, năm 2025 đạt 2 GW và 2030 là 6 GW.

Về tiềm năng gió, Đông Nam Á nói chung và Việt Nam nói riêng có tiềm năng tốt với tốc độ gió quanh mức 6,5-7,5 m/s và chiều cao tuabin 120m là có thể hoạt động. Cơ chế giá FIT (giá áp dụng cho điện sản xuất từ các nguồn năng lượng tái tạo để bán lên lưới hoặc sử dụng tại chỗ nhằm giảm tải cho lưới điện) cho điện gió cũng rất tốt với 8,5 cent/kWh trên bờ và 9,8 cent/kWh cho dự án ngoài khơi. Cùng với các chính sách ưu đãi khác như miễn thuế nhập khẩu thiết bị, thuế thu nhập doanh nghiệp… đây sẽ là lợi thế thu hút đầu tư của Việt Nam.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là các nhà đầu tư làm sao thúc đẩy các dự án để đưa dự án vào hoạt động trước thời hạn 1/11/2021 theo Quyết định số 39/2018/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 37/2011/QĐ-TTg ngày 29/6/2011 của Chính phủ về cơ chế hỗ trợ phát triển các dự án điện gió tại Việt Nam để hưởng giá FIT tốt nhất.

Các dự án cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro như rủi ro thương mại, các văn bản pháp quy… Cụ thể là rủi ro thương mại trong giai đoạn xây dựng phải xem hồ sơ tổng thầu, hợp đồng, bảo hành, quản lý dự án. Liên quan tới pháp quy phải xem xét những thay đổi pháp quy, đấu nối, lên lưới, nhân công, bảo hiểm, thuế…

Bên cạnh đó, ông Benoit Nguyên cũng cho rằng, rủi ro pháp quy như: xem xét giấy phép, thuê đất, đánh giá môi trường, xã hội của dự án là những rủi ro có mức độ cao nhất.

Theo bà Liming Qiao, Giám đốc khu vực châu Á, Hiệp hội Điện gió toàn cầu, với tiềm năng về điện gió rất lớn, Việt Nam sẽ là điểm đầu tư hấp dẫn, nếu có được các khung pháp lý ổn định và lâu dài. Việt Nam cần nỗ lực hơn để cải thiện tính hiệu quả và minh bạch trong các quy định của thị trường cũng như quy trình đấu thầu mua sắm.

Bên cạnh đó, các hợp đồng mua bán điện phải được chuẩn hóa; quy trình phê duyệt dự án cần đơn giản, rõ ràng hơn để có thể thúc đẩy các nhà đầu tư tham gia vào thị trường này.

Theo Tập đoàn Tài chính Năng lượng mới Bloomberg, có nhiều yếu tố đang giúp giảm chi phí đầu tư và hiệu quả các dự án. Chi phí đầu tư ban đầu, mua sắm thiết bị hiện cũng đã giảm khá nhiều. Giá tuabin gió đã giảm khoảng 45% trong 6-7 năm gần đây. Các chi phí vận hành, bảo dưỡng cũng đang được giữ ở mức ổn định và có xu hướng giảm.

Về công suất các tuabin, mỗi năm, công suất các tuabin đã tăng khoảng 1 điểm phần trăm. Chi phí vốn vay các dự án cũng đang giảm bởi xu hướng các ngân hàng Trung ương là giảm lãi suất để kích thích kinh tế.

Liên quan đến công nghệ, nhiều chuyên gia tại hội thảo cho rằng, hiện nay với giá thiết bị đang giảm dần, công nghệ được đẩy mạnh sẽ tạo ra công suất, hiệu quả dự án cao hơn. Như vậy, vấn đề còn lại sẽ là huy động vốn như thế nào để phát triển các dự án. Nếu muốn tăng công suất điện gió thêm thì sẽ phải đẩy mạnh huy động từ các nguồn tài chính quốc tế…
Để làm được điểu đó, Chính phủ cũng như các Bộ, Ban, Ngành tại Việt Nam cần có chiến lược cụ thể, dài hơi, cũng như xây dựng một hành lang pháp lý ổn định để thu hút các nguồn lực trong và ngoài nước.

 

Ninh Dũng