THUẾ TÀI SẢN- CHỦ TRƯƠNG ĐÚNG, SOẠN THẢO VỘI

Bộ Tài chính (BTC) đã chính thức công bố dự thảo tờ trình Chính phủ đề nghị xây dựng dự án Luật Thuế tài sản và thông báo rằng luật này nhằm thể chế hóa chủ trương, nghị quyết của Đảng về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện chính sách thuế đối với tài sản và tái cơ cấu nguồn thu ngân sách nhà nước (NSNN).

Đúng là Đảng, Nhà nước đã có những chủ trương, nghị quyết, quyết định nhằm nâng cao chất lượng quản lý, thu chi, cơ cấu lại NSNN theo hướng quản lý chi phải chặt chẽ, hiệu quả hơn, đặc biệt là tích cực góp phần chống tham nhũng, lãng phí; bao quát toàn bộ các nguồn thu, mở rộng cơ sở thu và các nguồn thu mới, phù hợp thông lệ quốc tế… trong đó có việc nghiên cứu bổ sung thuế tài sản. Nhưng rõ ràng là phải có bước đi phù hợp điều kiện thực tế của Việt Nam và theo thứ tự khoa học, sát thực tế, ưu tiên các sắc luật quan trọng, cấp bách hơn trong điều kiện khả năng xây dựng, xem xét, thông qua luật không phải là vô tận, không cần “nước rút” tiêu xài kinh phí cho công tác làm luật.

Cũng theo BTC: “kinh nghiệm quốc tế cho thấy, thuế tài sản là một loại thuế ra đời sớm trong hệ thống thuế của phần lớn các quốc gia, nhất là ở các quốc gia có nền kinh tế thị trường phát triển”, “đối tượng chịu thuế tài sản ở các nước chủ yếu là đất và nhà”; “thuế tài sản thể hiện vai trò quan trọng trong ngân sách của các quốc gia khi chiếm tỷ lệ trung bình 3 đến 4% tổng thu, ở Nhật Bản là 8%, còn ở các nước phát triển và một số nước đang phát triển ở khu vực châu Á là khoảng 2% GDP… trong khi Việt Nam hằng năm thu thuế từ sử dụng tài sản chỉ chiếm khoảng 0,036% GDP (?)”. Khi dẫn chứng những tư liệu đó thì BTC lại quên hiện trạng Việt Nam đứng thứ bao nhiêu về GDP/đầu người và chưa được công nhận là quốc gia có nền kinh tế thị trường phát triển!? Phải chăng vẫn rất cần cảnh tỉnh để bớt so sánh khập khiễng, sao chép máy móc từ một số “kinh nghiệm và hiện trạng nước ngoài”. Chúng ta vừa được lên hạng từ nước có thu nhập thấp lên nước có thu nhập trung bình (chỉ khoảng 2.000 USD/người/năm, trong khi những nước mà BTC dẫn chứng về thuế tài sản thì GDP bình quân tới vài chục nghìn USD/người/năm!). Công luận cho rằng rất cần khoan thư sức dân, thay vì vi phạm nguyên tắc không được thu ngắt ngọn, thu triệt để; vét cạn nguồn lực tài chính dân cư và doanh nghiệp, doanh nhân, liệu sẽ còn đâu để khơi dậy đầu tư phát triển trong xã hội!

Trong lúc NSNN luôn  khó khăn, mất cân đối, chi đầu tư bị chi thường xuyên ngày càng cao lấn át, nạn tham nhũng, xà xẻo công quỹ tràn lan, công sản thất thoát nghiêm trọng mà BTC không ưu tiên soạn thảo cơ chế, chính sách, pháp luật và biện pháp cụ thể để khắc phục bằng việc tập trung trí tuệ, công sức để ưu tiên soạn thảo thuế tài sản! Chỉ tăng tốc mở rộng cơ sở thuế, bao quát các nguồn thu, nôm na là tăng thu, tăng thuế là nguy cơ kéo dài vô tận tình trạng NSNN vét từng giọt để đổ vào cái bể lớn thủng lỗ chỗ từ đáy tới bốn bề xung quanh nếu không triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp tiết kiệm chi ngân sách, chống thất thoát, lãng phí tiền của Nhà nước.

Mặc dù dự Luật Thuế tài sản được xây dựng với mục đích to lớn(!), nhưng thực tế như BTC đã thừa nhận và phải hao tổn nhiều công sức, lực lượng để “giải thích” vì ngay khi vừa chính thức công bố, rất nhiều người dân, chuyên gia kinh tế, tài chính và các cơ quan truyền thông trên cả nước (trừ các đơn vị thuộc BTC) đã bày tỏ nhiều băn khoăn, lo lắng, bức xúc và sự bất bình. Trong đó có những điểm cụ thể, nổi cộm như:

Về nguyên tắc, tiêu chuẩn của một sắc thuế là “không ảnh hưởng người nghèo” được đại diện BTC lạm dụng như tiêu chuẩn hàng đầu để biện minh không chỉ trong trường hợp này mà cả hàng loạt trường hợp khác như phí giao thông, giá BOT, thuế môi trường… Người nghe cảm thấy như đang trở lại thời mới phát động cải cách ruộng đất! Nhớ rằng chính sách tài chính – thuế phải đặt lên hàng đầu mục tiêu phát huy vai trò đòn bẩy kinh tế xã hội, cho nên càng phải coi trọng hiệu quả toàn diện của từng luật thuế.

Về quy định cụ thể, dư luận xã hội quan tâm nhất trong dự thảo luật là tất cả các nhà có giá trên 700 triệu đồng, xe trên 1,5 tỷ đồng sẽ áp dụng mức thuế suất từ 0,3 đến 0,4% cho phần vượt ngưỡng… (BTC không đồng ý phương án đánh thuế từ nhà thứ 2 vì cho rằng cơ quan thuế khó hành thu, phải phối hợp với các cơ quan liên quan để xác định!). Hầu hết nhà tại đô thị, kể cả căn hộ chung cư bình thường  và rất nhiều nhà ở nông thôn đều có giá trên 700 triệu đồng, có nghĩa là phần lớn người nghèo đều thuộc diện chịu thuế tài sản, đó là thực tế trái ngược với lập luận rằng sắc thuế đó không ảnh hưởng đến người nghèo. Vả lại, sở cứ nào cho cái mốc 700 triệu và 1,5 tỷ?! Và ai, bằng cách nào xác định giá trị nhà, xe, tàu, du thuyền để tính thuế? Thủ tục hành chính thuế sẽ hành dân và có thể tạo kẽ hở cho sự tùy tiện, phiền toái, nhũng nhiễu thế nào? Khi mua xe, làm nhà, người dân đã phải nộp nhiều sắc thuế với mức cao rồi (nhất là đối với xe thì thuế ở Việt Nam cao nhất thế giới!), vậy làm thế nào để thuế không chồng chất lên thuế khi đánh thuế tài sản? Rõ ràng là còn quá nhiều bất cập trong dự luật này mà thời lượng vài năm không đủ khắc phục.

Đây là bản dự thảo Tờ trình đề nghị Chính phủ cho xây dựng dự án luật, cho nên hẳn là còn lâu mới ban hành luật, nhưng có điều lạ là BTC làm như luật sắp ra đời! Có biểu hiện bất cập cả về nội dung lẫn thời điểm công bố và cách thức công bố dự luật. Phải chăng là đã sớm tiêu tốn kinh phí soạn thảo?! Việc kiểm tra kinh phí cho xây dựng luật cũng là một nội dung của các cơ quan chức năng để chống tham nhũng, lãng phí và cũng còn để đối chiếu xem chất lượng sản phẩm có tương xứng với tiền thuế do dân đóng góp đã chi cho các luật lệ hành dân như thế nào?

Nhưng bạn đọc hãy yên tâm, bởi vì còn vai trò Chính phủ, Quốc hội và công chúng. Tin rằng, dự luật thuế tài sản sẽ được gác lại để tập trung sức xây dựng những luật cần thiết hơn và cũng để ngành chức năng tự biết chú trọng hơn đối với khâu quản lý chi NSNN và tài sản quốc gia, đặc biệt là đất đai đã, đang bị thất thoát tới hàng trăm nghìn tỷ đồng.

Mới đây, cuối tháng 4/2018, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nêu rõ quan điểm: thời điểm thực hiện và nội dung Luật thuế tài sản như thế nào cho phù hợp cũng cần phải nghiên cứu kỹ. Việc BTC gửi xin ý kiến rộng rãi về đề nghị xây dựng dự án Luật Thuế tài sản là thực hiện theo quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong giai đoạn nghiên cứu, đề xuất chính sách để đề nghị đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội, chưa phải là xây dựng dự án luật. Tổng Thư ký Quốc hội cũng đã khẳng định dự luật thuế tài sản mà BTC công bố chưa có trong chương trình xây dựng luật của Quốc hội. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cũng khẳng định chưa xem xét, cho ý kiến đối với đề nghị xây dựng dự án Luật thuế tài sản của BTC. Đồng thời, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu Bộ Tài chính công khai quy trình xây dựng luật nói trên và  phối hợp với các cơ quan liên quan tăng cường thông tin, tuyên truyền trong quá trình đề xuất chính sách, xây dựng dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật nói chung, dự thảo Luật thuế tài sản nói riêng để tạo sự đồng thuận trong xã hội.

TS. NGUYỄN ANH DŨNG